وظایف و اختیارات گمرک ایران به شرح ذیل است: الف. اعمال سیاست های دولت در زمینه صادرات و واردات و عبور کالا. ب. تشخیص و وصول حقوق ورودی و سایر وجوه قابل وصول قانونی توسط گمرک ایران. پ. انجام تشریفات قانونی ترخیص و تحویل کالا به صاحب یا نماینده قانونی وی و بررسی اسناد ترخیص به منظور احراز صحت شرایط ترخیص و وصول کسر دریافتی یا استرداد اضافه دریافتی. ت. کنترل و نظارت بر امر عبور کالا از قلمرو کشور. ث. اجرای قوانین و مقررات مرتبط با بازارچه های مرزی، مرزنشینان و پیله وران. ج. اعمال مقررات گمرکی درباره معافیت ها و ممنوعیت ها در بخش های صادرات قطعی، صادرات موقت، واردات قطعی، واردات موقت، کران بری (کابوتاژ)، عبور داخلی کالا، انتقالی، معاملات پایاپای مرزی، فروشگاه های آزاد، بسته ها و پیک های سیاسی و پست بین الملل. چ. اجرای قوانین و مقررات مربوط به تخلفات و قاچاق گمرکی، کالاهای متروکه و ضبطی. ح. پیش‌بینی و فراهم نمودن زیرساخت های مورد نیاز برای اجراء و استقرار سامانه‌ها، رویه‌ها و روش‌های نوین همچون پنجره واحد در فعالیت های گمرکی. خ. جمع آوری، تجزیه و تحلیل و انتشار آمار میزان واردات و صادرات کالا. د. بررسی و شناخت موانع نظام گمرکی و برنامه ریزی درجهت رفع آنها. ذ. اظهارنظر درباره پیش‌نویس طرحها، لوایح، تصویب نامه‌های مرتبط با امور گمرکی. ر. اتخاذ روشهای مناسب جهت هدایت و راهبری دعاوی حقوقی و قضائی در رابطه با امور گمرکی. ز. آموزش کارکنان و نظارت و انجام بازرسی اعمال و رفتار کارکنان گمرک، کشف تخلف و تقصیرات اداری آنان. ژ. بازرسی از واحدهای اجرایی گمرکی و نظارت برعملکرد آنها و ساماندهی کمی و کیفی مبادی ورودی و خروجی. س. رسیدگی و حل اختلافات ناشی از اجرای قانون و مقررات گمرکی فی مابین گمرک و صاحب کالا برابر قوانین و مقررات مربوطه. ش. گسترش ارتباطات بین‌المللی، انعقاد تفاهم نامه و موافقت نامه‌های گمرکی دو یا چند جانبه، عضویت و تعامل فعال با سازمانهای بین المللی و گمرکی با رعایت اصل هفتاد و هفتم (77) قانون اساسی و قوانین مربوطه. ص. رعایت توصیه‌های سازمان جهانی گمرک، قراردادهای بازرگانی و توافق نامه‌های منعقده یا پایاپای در چهارچوب قوانین و مقررات مربوطه. ض. رعایت مفاد قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی به منظور واگذاری امور غیرحاکمیتی گمرکی به بخش های خصوصی و تعاونی. ط. استفاده از فناوریهای نوین و تجهیز اماکن گمرکی به ابزارهای پیشرفته جهت افزایش کارایی و بهبود انجام تشریفات گمرکی. ظ. تمهیدات لازم برای تسهیل امور تجاری، تشویق صادرات و گسترش عبور کالا. ع. تسهیل فرآیندهای گمرکی با هدف توسعه گردشگری. غ. انجام سایر وظایف گمرکی به موجب این قانون و یا سایر قوانین و مقررات.